نخستین برف پاییزی ورزقان را سفید پوش کرد

  نفوذ هوای سرد و فعالیت سامانه بارشی که طی روزهای اخیر شهرستان را تحت تاثیر قرار داده بود، از دیروز...

موسیقی عاشیقی میراث کشور ماست

  دنبال خبری کهنه بودم که خبر دیگری هم به چشم آمد. اشاره به این دارد که موسیقی عاشیقی توسط کشور آذ...

در خیابان های اهر دیگر صدای روزنامه نمی آید

چند روز است که خیابان های اهر ارشد هر روزه خود را نمی بیند و صدایش را نمی شنود. ارشد یوسف نژاد روزنا...

فعالیت بیش از ۴۰ مبلغ برای ماه رمضان در ورزقان

حجت الاسلام سید حجت سیدی صبح امروز سه شنبه هم زمان با سالرزو صدور فرمان تاریخی حضرت امام خمینی(ره) م...

رضا علیزاده نماینده معین مردم اهر و هریس در مجلس دهم انتخاب می‌شود

  رضا علیزاده در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در تبریز، با اشاره به ترکیب هیئت‌رئیسه دائم مجلس دهم، اظه...

  • نخستین برف پاییزی ورزقان را سفید پوش کرد

    جمعه ، 7 آبان 1395 ، 06:33
  • شرکت ملی مس در جهت عکس تحقق اقتصاد مقاومتی گام بر می‌دارد

    سه شنبه ، 26 مرداد 1395 ، 12:32
  • موسیقی عاشیقی میراث کشور ماست

    شنبه ، 19 تیر 1395 ، 06:35
  • در خیابان های اهر دیگر صدای روزنامه نمی آید

    سه شنبه ، 1 تیر 1395 ، 05:00
  • فعالیت بیش از ۴۰ مبلغ برای ماه رمضان در ورزقان

    سه شنبه ، 1 تیر 1395 ، 04:54
  • رضا علیزاده نماینده معین مردم اهر و هریس در مجلس دهم انتخاب می‌شود

    دوشنبه ، 17 خرداد 1395 ، 05:09
  • مرگ موتورسوار در برخورد با ال 90 در سه‌راهی گزانبند در جاده ورزقان –خاروانا

    دوشنبه ، 17 خرداد 1395 ، 05:04

 

 آغازگر نمایش در ایران بدون شک و به یقین میرزا محمد جعفر قراجه داغی است که در عهد فتحعلی شاه قاجار با ترجمۀ نمایشنامه های میرزا فتحعلی آخوندزاده هنر تئاتر را برای ایرانیان معرفی کرد. تئاتر پژوهان اذعان کرده اند آنگاه که « میرزا آقا تبریزی» نامه ها و درخواست های میرزا فتحعلی آخوندزاده را بدون جواب گذاشت و خود به تقلید از نمایشنامه های آخوندزاده اقدام به نمایشنامه نویسی کرد و به نظر تبریزی ها، اولین نمایش نامه نویس ایران شد، در این روزهای کم لطفی میرزا آقا تبریزی، نمایشنامه های میرزا فتحعلی آخوندزاده توسط نویسندۀ چیره دست ارسبارانی (میرزا محمد جعفر قراجه داغی) ترجمه و منتشر شد و این حرکت آغاز رسمی نمایش در ایران بود. اینجانب مطلب مستندی در این باب در کتاب « روزهای به یاد ماندنی ارسباران» نگاشته ام. بنابراین بر اولین بودن میرزامحمد جعفر قراجه داغی در معرفی تئاتر جدید برای ایرانیان تأکید می کنم و از دبیرخانه جشنواره نهم تئاتر کوتاه ارسباران هم بایسته است که در « آیین نامه جشنواره» و در گزارش ها و مکتبوات خود بر عنوان « آغازگر نمایش در ایران» به نام میرزا محمد جعفر قراجه داغی تأکید داشته باشند.
با فعالیت های این هنرمند قراجه داغی تئاتر از ناحیه قفقاز وارد آذربایجان و از این دیار به مناطق دیگر کشورمان شناسانده شد. به دنبال آن گروه های تئاتر در شهرهای مختلف کشور تشکیل و برنامه های متعدد هنری به اجرا درآمد و هنر تئاتر یکی از ابزارهای مهم در انتقال فرهنگ و عمل و ادب به مردم شد.
در زادگاه میرزا محمد جعفر قراجه داغی( منطقه ارسباران) به مرکزیت اهر نیز یقیناً گروه های هنری تشکیل و تئاترهایی به اجرا درآمده ولی متأسفانه همانند خیلی از مسائل ارسباران مکتوب و مستند نشده و نویسندگان و پژوهشگران اندک منطقه، اشاراتی به این موضوع نکرده اند. اما اسنادی که از حدود یکسال پیش به دست ما رسیده بیانگر اقدامات قابل توجهی در عرصۀ تئاتر می باشد که به شرح زیر توضیح می دهم:
۱ـ در سال ۱۳۱۰ شمسی که آقای فتح ا… خان حکیمی، ریاست معارف قراجه داغ ( ریاست فرهنگ ارسباران) را برعهده داشت در مورخۀ ۱۶/۴/۱۳۱۰ جهت توسعه افکار و روحیات مردم قراجه داغ، فعالیت هایی از قبیل تأسیس مجامع علمی و ادبی مخصوصاً ترویج نمایش را از اداره اوقاف و معارف آذربایجان درخواست می کند و سپس در مورخۀ ۳۰/۸/۱۳۱۰ « هیئت اکتورال» تحت نظارت خود تشکیل داده و با احداث سالن نمایش هایی را توسط « جمعی از جوانان ولایت اهر» برگزار و دو جلسه نمایش را برای احداث مدارس « همت» و « شمس» برگزار کرده و درآمد حاصله از اجرای نمایش در این راه مصرف می نماید. در گزارش مورخۀ ۳۰/۹/۱۳۱۰ هم به تکرار چند فقره « نمایشات اخلاقی و ادبی» و از استقبال مردم اهر مطالب مبسوطی می نویسد.
به نظر می رسد این اولین سند به دست آمده از تاریخ تئاتر ارسباران در یکصد سال اخیر می باشد که اسناد مربوطه توسط فاضل ارجمند جناب آقای حسین فخر اهری در اختیار نگارنده مقاله گذاشته شده است.
از حسن توجهاتشان به فرهنگ و هنر ارسباران سپاسگزارم.
۲ـ مرحوم پروفسور محمود آخوندی در کتاب خاطرات خود با عنوان « نیم قرن در دادگستری» که در سال ۱۳۸۹ شمسی چاپ و منتشر شده است، در نقل سال های تحصیل خود در زادگاهش ـ اهر ـ در سال ۳۰ ـ ۱۳۲۷ از نمایشنامه نویسی خود و تمرین نمایش در حیاط خانه شان و رونویسی نمایشنامه به تعداد بازیگران و تمرین دورمیزی و سپس کارگردانی خود و اجرای آن در مدرسه ( احتمالا در دبستان شمس) خبر می دهد و حتی می نویسد که هر چند هفته یکبار در مدرسه نمایش اجرا می کردند و خودش نیز به ایفای نقش پرداخته و در یک نمایش در نقش « دادستان اهر» ظاهر شده و با خلافکاران به مبارزه پرداخته است(ص۱۱۵ـ۱۱۴).
۳ـ هفته نامه شهاب اهر در شماره ۲ خود اخبار اجرای نمایشنامه هایی در سال ۱۳۳۱ شمسی در مدارس اهر را درج کرده است:
اولین گزارش در مورخۀ ۱۹/۹/۳۱ در شماره ۱۳ شهاب اهر چنین آمده است:
ـ در روز ۲۵/۸/۳۱ در مراسم تودیع « گردان مستقل سوار» از اهر و خاتمۀ دوران مأموریت آنان بعد از سخنرانی آقای ارفعی ( رئیس فرهنگ ارسباران) و دکتر سینا ( فرماندار اهر) و سرهنگ نبی پور( فرمانده پادگان اهر) یک پردۀ نمایشی به اجرا درآمد.
دومین گزارش در شماره ۱۶ هفته نامه شهاب اهر به تاریخ۶/۱۱/۱۳۳۱ آمده است:
ـ روز ۲۵ دی ماه که بنام روز سازمان خدمات اجتماعی و یا روز کمک به فرهنگ نامیده می شد در سالن دبیرستان محمدرضا شاه پهلوی مراسمی برپا شده و به منظور کمک به دانش آموزان بی بضاعت، نمایشی به نام« رؤیا» به معرض تماشا گزارده شد.
در این گزارش از علاقه و کاردانی آقای ارفعی ( رئیس فرهنگ ارسباران) و ذوق و هنر دانش آموزان ارسباران در اجرای نمایشنامه قدردانی شده است.
این سه سند که اخیراً در مورد تاریخ تئاتر اهر بازیابی شده، دست اندرکاران هنر تئاتر اهر خصوصاً انجمن نمایش و اداره ارشاد اسلامی اهر را متوجه این امر می کند که به طور جدّی به تدوین و تألیف تاریخ تئاتر و نمایش شهرستان اهر اقدام و با تهیه اسناد و عکس های سال های گذشته و نسل حاضر و فعال، بخشی از تاریخ فرهنگ و هنر اهر را احیا نمایند.
این ارسباران به سال کهکشان معظمی است
کز خم هر کوچه اش، صد آفتاب آید برون

 

 حسین دوستی